MAC-waarden
Vast onderdeel van de verplichte risico-inventarisatie en -evaluatie (ri&e) die een werkgever in zijn bedrijf uitvoert, behoort de beoordeling te zijn van mogelijke blootstelling van de werknemers aan stoffen die op het werk voorkomen of worden gebruikt en die een gevaar voor de gezondheid kunnen opleveren. Dat is vastgelegd in het Arbeidsomstandigheidsbesluit (Arbobesluit). In grote lijnen komt de voorgeschreven systematiek erop neer dat de aard, duur en mate van blootstelling van werknemers aan een stof dient te worden vastgesteld en getoetst moet worden of de betreffende blootstelling leidt tot mogelijke schade aan hun gezondheid.

Een gezondheidskundige onderbouwde grenswaarde is een geschikt instrument om vast te stellen of werknemers blootstaan aan een schadelijke concentratie van een stof. Het toetsen van de blootstelling aan een dergelijke grenswaarde behoort dus een belangrijke rol te spelen in de beoordeling van risico’s van blootstelling aan stoffen op de werkplek in het kader van de ri&e. Sinds jaar en dag zijn voor dit doel door de overheid vastgestelde en geactualiseerde luchtgrenswaarde beschikbaar (ook wel MAC-waarden genoemd).

De hoogte van een grenswaarde zegt iets over de mate van giftigheid (toxiciteit) van een stof. Hoe lager de grenswaarde, hoe groter de toxiciteit van de betreffende stof, dus hoe lager de concentratie waarbij de eerste effecten kunnen optreden. Meestal wordt in de toxicologie de toxiciteit van verschillende stoffen onderling vergeleken op basis van het aantal deeltjes dat de schade toebrengt. Het aantal deeltjes van een stof dat in het lichaam terecht komt bepaalt namelijk de ernst van het toxische effect dat de stof veroorzaakt. Hoe ernstig de gevolgen kunnen zijn blijkt uit dit artikel over OPS.

Voor kankerverwekkende stoffen met een zogenaamd genotoxische werkingsmechanisme bestaat geen veilige drempelwaarde waaronder geen gezondheidsschade (meer) optreedt. In principe is 1 molecuul van een dergelijke stof voldoende om kanker te veroorzaken. Of dat daadwerkelijk ook plaatsvindt, hangt af van de effectiviteit van verdedigings- en herstelmechanismen in het lichaam. Uitgangspunt bij vaststelling van grenswaarden voor (genotoxisch werkende) kankerverwekkende stoffen is de relatie tussen de hoogte van de blootstelling en de (extra) kans dat kanker optreedt als gevolg van blootstelling. Daarbij is de kans op kanker evenredig aan de kankerverwekkende stof, dat wil zeggen dat een hogere blootstelling een grotere kans op kanker geeft. De commissie WGD van de Gezondheidsraad leidt de (lucht)-concentratieniveaus af van de samenhang met een extra kans op overlijden aan kanker van 4 per 1000 én 4 per 100.000 werknemers door blootstelling gedurende een 40-jarig arbeidsleven.